Die Sackpfeife - dudy niemieckie


Dudy niemieckie w pełnej krasie

Weseli Niemiaszkowie

Za naszą zachodnią granicą, na dudach gra się częściej, lub jak kto woli - głośniej, niż u nas. Dwie organizacje dudziarskie organizują dorocznie około dziesięciu festiwali. Niemiecki dudziarz ma więc lepsze warunki do kontaktowania się z kolegami.

Wyczerpujący opis wszystkich chyba znanych w historii muzyki dud niemieckich wraz z bibliografią znajdziecie na stronie Thorstena Stoye(także w wersji angielskiej!). Nie mam najmniejszych szans konkurować z takim ogromem materiału Ľródłowego, ograniczę się więc do krótkiego wymienienia typów niemieckich dud zwanych Dudelsack lub Sackpfeife.

Dudy Średniowieczne najczęściej miały dwie cylindryczne piszczałki burdonowe o pojedynczym stroiku, oraz jedną koniczną piszczałkę melodyczną wyposażoną w stroik podwójny. Zdaje się, że od póĽnego średniowiecza właśnie taki typ dudów zaczyna panować w zachodniej Europie. Piszczałki burdonowe były osadzone bezpośrenio w worku, lub tkwiły w pojedynczym sztywnym złączu. Dudy w średniowieczu nie były nigdy nadmuchiwane miechem - taka konstrukcja powstała dopiero w renesansie.

Renesans
To właśnie w renesansie pojawiają się die Schaerferpfeife - dudy pasterskie opisane przez Michała Praetoriusa w ilustrowanym dziele "Syntagma Musicum". Dudy te miały dwa borduny o podobnej długości. Piszczłka melodyczna długością dorównywała prawie krótszej piszczałce burdonowej, która miała brzmieć o oktawę niżej. Thorsten twierdzi więc, że przebierka powinna być piszczałką cylindryczną, ale o podwójnym stroiku, a nie pojedynczym, jak w bordunach.
Huemelschen to niewielkie dudy o przyjemnym brzmieniu.

Jescze ciekawszym instrumentem są Dudy Magdeburskie, które miały mieć dwie przebierki
Praetorius opisuje także małe dudy o cylindrycznej przebierce i łagodnym, cichym brzmieniu - die Huemmelchen. Z nich to wykształciły się Dudey posiadające aż cztery złączone piszczałki burdonowe. Gdybyśmy do nich dodali miech, byłyby identyczne z Northumbrian Smallpipes!

Inne
Ostatnimi dudami w tym tekście są Bock, dudy bardzo różne od poprzednio omawianych. Ich kształt, miech i zakrzywione piszczałki odrazu przywodzą na myśl nasze dudy wielkopolskie.

Zainteresowanym tym tematem jescze raz polecam stronę Thorstena Stoye


Copyright: Paweł Dziemski 1998, 1999, 2000
Ta strona jest częścią: Pierwszej Polskiej Strony Dudziarskiej